Năm 2045 là mốc tròn một trăm năm kể từ khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời năm 1945. Đó là lý do trực tiếp khiến con số này thành mốc tầm nhìn trong các văn kiện.
Mục tiêu đặt cho mốc này
Định hướng được nêu là đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Cùng với đó là mốc trung gian 2030 — nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Hai mốc này là một cặp: 2030 là chặng kiểm tra, 2045 là đích.
Vì sao cần một mục tiêu xa tới vậy
Câu hỏi hợp lý, vì hai mươi năm là khoảng thời gian không ai dự báo chính xác được. Nhưng mục tiêu dài hạn có ba công dụng mà mục tiêu ngắn hạn không có.
Giữ hướng cho các quyết định hôm nay. Nhiều thứ có thời gian hình thành rất dài: một tuyến đường sắt mất hơn mười năm từ lúc quyết tới lúc chạy; một lứa học sinh vào lớp một hôm nay ra trường đại học sau mười sáu năm; một ngành công nghiệp mới cần cả thập niên để có đủ nhà cung cấp. Không có mốc xa thì các quyết định đó thiếu căn cứ để so.
Chọn giữa các phương án ngắn hạn trông giống nhau. Hai dự án cùng tạo việc làm và cùng đóng góp ngân sách trong năm năm tới có thể dẫn tới hai chỗ rất khác nhau sau hai mươi năm. Mốc xa là thứ giúp phân biệt.
Tạo điểm chung để nhiều bên cùng nhìn. Doanh nghiệp lập kế hoạch đầu tư, trường lập chương trình đào tạo, địa phương lập quy hoạch — nếu ai cũng có một mốc chung thì các kế hoạch riêng dễ khớp nhau hơn.
Điều mốc xa không làm được
Cũng nên nói rõ giới hạn của nó.
Mục tiêu hai mươi năm không kiểm được bằng con số hằng năm, và dễ trở thành khẩu hiệu nếu không có chặng trung gian đo được. Đó chính là lý do 2030 tồn tại — và cũng là lý do các quy hoạch ngành đều có mốc năm năm bên trong.
Ngoài ra, hai mươi năm đủ dài để hoàn cảnh đổi hẳn: công nghệ mới, biến động thị trường thế giới, thay đổi khí hậu. Một tầm nhìn dài cần được rà lại định kỳ, không phải giữ nguyên tới cùng.
Đọc các văn kiện này thế nào
Hai lời khuyên khi tra cứu:
- Phân biệt mục tiêu tổng quát — thứ ổn định qua nhiều năm — với chỉ tiêu cụ thể, thứ được điều chỉnh thường xuyên. Bài viết cũ dẫn chỉ tiêu cũ.
- Với con số, tra thẳng văn bản gốc đang có hiệu lực thay vì lấy lại từ nguồn trung gian.
Vì sao người ngoài khu vực nhà nước nên biết
Với người sinh trong khoảng thập niên tám mươi, chín mươi, mốc 2045 rơi vào lúc họ ở cuối quãng đời làm việc, còn con cái họ thì đang ở giữa. Với người sinh những năm gần đây, đó là năm họ bắt đầu đi làm.
Nói cách khác, mốc này không xa như con số gợi ra — nó là bối cảnh mà thế hệ đang đi học sẽ sống trọn.