Trẻ sinh trong thập niên hai nghìn hai mươi sẽ ở tuổi ngoài hai mươi vào năm 2045. Đây là thế hệ mà mọi kế hoạch dài hạn hôm nay đang nói tới, dù ít khi gọi tên.
Ba điều kiện khác thế hệ trước
Gia đình nhỏ hơn. Mức sinh giảm nghĩa là nhiều em lớn lên với một anh chị em hoặc không có. Hệ quả trải dài: nhiều nguồn lực gia đình dồn cho mỗi đứa trẻ hơn, nhưng về sau ít người hơn chia sẻ việc chăm sóc cha mẹ.
Xã hội nhiều người cao tuổi hơn. Khi thế hệ này đi làm, tỷ lệ người phụ thuộc trên mỗi người lao động cao hơn hiện nay. Đây là bối cảnh chứ không phải dự báo — những người cao tuổi đó đang sống rồi.
Công cụ đổi nhanh hơn một đời nghề. Cha mẹ các em có thể đã làm một nghề với một bộ công cụ trong nhiều năm. Thế hệ này nhiều khả năng phải học lại công cụ vài lần trong cùng một nghề.
Điều không đổi
Bên cạnh những cái mới, có vài thứ mà mọi thế hệ đều cần và các em cũng vậy:
- Sức khỏe thể chất và tinh thần.
- Khả năng đọc hiểu và diễn đạt.
- Quan hệ tin cậy với người xung quanh.
- Khả năng chịu được thất bại và làm lại.
Bốn thứ này không phụ thuộc công nghệ và không lỗi thời. Điều đáng nói là chúng cũng không tự có — chúng được hình thành qua trải nghiệm, không qua thiết bị.
Vài điều thực tế cho người làm cha mẹ
Thời gian ngoài màn hình là một khoản đầu tư, không phải phần thưởng. Chơi ngoài trời, làm việc nhà, gặp bạn trực tiếp — đây là nơi hình thành ba trong bốn thứ ở trên.
Đừng chọn nghề thay con dựa trên danh sách ngành đang hot. Khoảng cách từ nay tới lúc các em đi làm quá dài để một dự đoán như vậy giữ được giá trị. Thứ đáng đầu tư là các năng lực nền, vì chúng dùng được cho bất kỳ nghề nào.
Dạy cách kiểm chứng thông tin. Thế hệ này lớn lên giữa lượng nội dung lớn hơn nhiều so với trước, trong đó phần được tạo ra tự động ngày càng nhiều. Khả năng hỏi "cái này từ đâu ra, ai nói, có kiểm được không" trở thành kỹ năng sinh hoạt cơ bản.
Nói với con về tiền sớm. Không phải để lo lắng, mà để hiểu các khái niệm cơ bản — thu nhập, tiết kiệm, lãi suất, rủi ro. Đây là phần mà trường học nhiều nơi chưa dạy đủ.
Một cách nhìn
Nhìn một mốc xa hai mươi năm dễ sinh cảm giác hoặc quá lạc quan hoặc quá lo. Cả hai đều không giúp được gì cho việc hôm nay.
Cách nhìn có ích hơn: mốc 2045 không phải một đích cần chờ, mà là kết quả cộng dồn của các quyết định nhỏ trong hai mươi năm tới — về việc học của con, về nghề của mình, về nơi mình sống và cách mình làm việc.